معرفی کتاب
سفرنامهها همواره یکی از ارزشمندترین منابع تاریخی و فرهنگی بهشمار رفتهاند؛ منابعی که نه از زبان مورخان درباری، بلکه از دیدگاه مسافرانی کنجکاو و بیواسطه، تصویری زنده و ملموس از جوامع گذشته به دست میدهند. کتاب «سفرنامه اولیا چلبی به ایران عصر صفوی» دقیقاً از همین دست آثار است؛ اثری که خواننده را به قرن یازدهم هجری و روزگار شکوه صفویان بازمیگرداند و او را در کوچهها، بازارها، کاروانسراها و دربارهای ایران آن روزگار همراه میسازد. این کتاب که به کوشش انتشارات دانشگاه جیرفت در سال ۱۳۹۹ منتشر شده، ترجمهای است از چهار سفر اولیا چلبی، جهانگرد نامدار عثمانی، به سرزمین ایران در دوره حکومت شاه صفی و شاه عباس دوم. ترجمهای که به دست علی ابوالقاسمی و دکتر مهدی وزینی افضل انجام گرفته و تلاش دارد لحن روایی و پرجزئیات اولیا چلبی را تا جای ممکن به فارسیزبانان امروز منتقل کند.
محور اصلی این کتاب، روایت مشاهدات عینی اولیا چلبی از شهرها، مردمان، آیینها، بناها، شیوههای حکومتی و زندگی روزمره ایرانیان در دوره صفوی است. او نه صرفاً یک گردشگر، بلکه راویای دقیق و گاه طنزپرداز است که از معماری اصفهان و شکوه میدان نقشجهان مینویسد، از آداب پذیرایی در دربار شاه عباس دوم گزارش میدهد، از طعم غذاهای محلی شهرهای مختلف حرف میزند و حتی از قیمت اجناس در بازارها یادداشت برمیدارد. آنچه این سفرنامه را از بسیاری متون تاریخی متمایز میکند، همین نگاه جزئینگر و انسانی است؛ نگاهی که تاریخ را نه در قالب نبردها و معاهدات، بلکه در دل زندگی روزمره مردم روایت میکند.
حالوهوای محتوای این اثر را بهتر میتوان در بخشی از متن کتاب حس کرد. اولیا چلبی در توصیف یکی از شهرهای ایران مینویسد: «چون به دروازه شهر رسیدیم، صدای اذان از منارههای فیروزهفام به گوش رسید و بوی نان تازه از تنورهای سرِ کوچه مشام را پر کرد. بازاریان با لبخند و سلام ما را به دکانهایشان خواندند و چای داغی در استکانهای کمرباریک پیش نهادند. گویی هر شهری که پا به آن مینهادی، تو را همچون مهمانِ خود میپنداشت و دستِ دوستی پیش میآورد.» این سطور، تنها نمونهای کوچک از شیوه روایت اولیا چلبی است؛ شیوهای که در آن حس بویایی، چشایی و شنوایی خواننده همزمان برانگیخته میشود و تاریخ از حالت خشک و آکادمیک خارج شده، به تجربهای زنده بدل میگردد.
در بررسی نقاط قوت و ضعف این کتاب، باید گفت که مهمترین نقطه قوت آن، ارائه تصویری دستاول و بیواسطه از ایران صفوی از دیدگاه یک ناظر خارجی است. اولیا چلبی بهعنوان یک عثمانی، گاه مقایسههایی میان ایران و سرزمین خود انجام میدهد که برای پژوهشگر امروزی بسیار روشنگر است. همچنین تنوع موضوعات — از معماری و جغرافیا گرفته آدابورسوم و اقتصاد — این اثر را به منبعی بینرشتهای تبدیل کرده است. اما در کنار این مزایا، نمیتوان از برخی کاستیها چشم پوشید. اولیا چلبی گاه در بیان اعداد و ارقام اغراق میکند و گزارشهایش لزوماً با اسناد تاریخی دیگر همخوانی ندارد. همچنین نگاه او گاه آمیخته با پیشداوریهای مذهبی و سیاسی دوران عثمانی-صفوی است که باید با احتیاط خوانده شود. از سوی دیگر، برخی منتقدان بر این باورند که ترجمه فارسی در برخی مقاطع میتوانست پانوشتهای توضیحی بیشتری برای خواننده عام داشته باشد تا اصطلاحات خاص عثمانی و بافت تاریخی روایتها روشنتر شود. با همه این موارد، این کتاب همچنان یکی از مهمترین و خواندنیترین منابع برای شناخت ایران عصر صفوی محسوب میشود.
معرفی نویسنده
اولیا چلبی (۱۶۱۱–۱۶۸۲ میلادی) بزرگترین سفرنامهنویس جهان عثمانی و یکی از پرکارترین جهانگردان تاریخ بشر است. او در استانبول به دنیا آمد و در خانوادهای نزدیک به دربار عثمانی پرورش یافت. پدرش، درویش محمد آغا، از جواهرسازان دربار بود و همین نزدیکی به محافل قدرت، زمینه آشنایی او با شخصیتهای برجسته سیاسی و فرهنگی را فراهم آورد. اولیا چلبی در جوانی تحت تأثیر خوابی که در آن پیامبر اسلام را دیده بود، تصمیم گرفت سفر کند و جهان را ببیند. این تصمیم، سرآغاز چهل سال سفر بیوقفه شد؛ سفرهایی که او را از بالکان تا قفقاز، از مصر تا ایران و از عراق تا حجاز کشاند. حاصل این چهل سال، ده جلد کتاب عظیم «سیاحتنامه» است که یکی از مفصلترین سفرنامههای تاریخ بهشمار میرود. او نه جغرافیدان بود و نه مورخ رسمی، اما دقت مشاهده، حافظه نیرومند و قلم رواییاش، اثری پدید آورده که قرنهاست مورخان، زبانشناسان، جامعهشناسان و حتی مردمشناسان از آن بهره میبرند. اولیا چلبی در سال ۱۶۸۲ در قاهره درگذشت، اما میراث نوشتاریاش همچنان زنده و پرخواننده است.
مشخصات کتاب
- عنوان کتاب: سفرنامه اولیا چلبی به ایران عصر صفوی (چهار سفر اولیا چلبی به ایران در دوره شاه صفی و شاه عباس دوم)
- شابک (ISBN): ۶۲۲-۹۷۸-۹۷۷۵۸۰-۶
- مترجمان: علی ابوالقاسمی و دکتر مهدی وزینی افضل
- ناشر: انتشارات دانشگاه جیرفت
- سال انتشار: ۱۳۹۹ شمسی
- موضوع: سفرنامه، تاریخ ایران صفوی، جغرافیای تاریخی
- زبان اصلی اثر: ترکی عثمانی
- زبان ترجمه: فارسی
- دوره تاریخی مورد اشاره: حکومت شاه صفی و شاه عباس دوم صفوی
- مخاطبان: پژوهشگران تاریخ، دانشجویان، علاقهمندان به سفرنامه و تاریخ اجتماعی ایران
-
سفرنامه اولیا چلبی به ایران عصر صفوی
کتاب رایگانلینک دانلود آماده است. روی دکمه زیر کلیک کنید.
دانلود سفرنامه اولیا چلبی به ایران عصر صفوی
دانلود رایگان کتاب سفرنامه اولیا چلبی به ایران عصر صفوی اثر اولیا چلبی
دانلود رایگان کتاب اقتصاد صیادی در مازندران دورۀ قاجار اثر محمد محسن پیلهسوارچی
