منبع: خبرگزاری آگاه تاریخ درج: ۱۳ شهریور ۱۳۹۸
حق تقدم چیست؟
حق تقدم سهام یکی از ابزارهای افزایش سرمایه شرکتها در بورس است. وقتی یک شرکت نیاز به منابع مالی جدید دارد، یکی از رایجترین روشها، افزایش سرمایه از محل آورده نقدی سهامداران است. در این فرآیند، شرکت به سهامداران فعلی خود حق تقدم میدهد؛ به این معنا که آنها اولویت خرید سهام جدید شرکت را دارند.سهامداران میتوانند حق تقدم خود را به سهم عادی تبدیل کنند یا آن را در بازار به فروش برسانند. حق تقدم سهام معمولاً بعد از برگزاری مجمع فوقالعاده برای افزایش سرمایه بین سهامداران توزیع میشود.
چرا شرکتها از حق تقدم استفاده میکنند؟
تمام شرکتهایی که در بورس فعالیت میکنند، برای افزایش نقدینگی یا دسترسی به منابع مالی جدید از ابزارهای مختلف استفاده میکنند. اگر شرکت سود انباشته یا اندوخته کافی نداشته باشد یا نخواهد از آنها برای افزایش سرمایه استفاده کند، میتواند از محل آورده نقدی سهامداران استفاده کند.
این روش مزایای متعددی دارد:
| مزایا | توضیح |
|---|---|
| تامین مالی سریع | شرکت میتواند با دریافت نقدینگی جدید، بدهیها و نیازهای مالی خود را پوشش دهد |
| افزایش ظرفیت تولید | سرمایه جدید به توسعه و افزایش خط تولید کمک میکند |
| افزایش جذابیت سهم | عرضه سهام جدید با قیمت اسمی میتواند تقاضای سهام را افزایش دهد |
| بهبود نسبتهای مالی | نسبتهای مالی شرکت با افزایش سرمایه بهبود پیدا میکند |
تعداد حق تقدم سهام چگونه تعیین میشود؟
تعداد حق تقدم هر سهامدار مستقیماً به سهم مالکیت و میزان افزایش سرمایه شرکت بستگی دارد. برای مثال:
- اگر شما مالک ۱۰۰۰ سهم از یک شرکت باشید و شرکت ۱۰۰٪ افزایش سرمایه دهد، شما ۱۰۰۰ سهم جدید به عنوان حق تقدم دریافت خواهید کرد.
فرمول محاسبه:
[ \text{تعداد حق تقدم} = \text{تعداد سهم} \times \frac{\text{افزایش سرمایه به درصد}}{۱۰۰} ]
مثال عددی:
[ 1000 = 1000 \times \frac{100}{100} ]
تصمیمگیری درباره حق تقدم
حق تقدم متعلق به کسانی است که در زمان توقف نماد شرکت جزو سهامداران هستند. سهامداران میتوانند درباره حق تقدم خود یکی از سه تصمیم زیر را اتخاذ کنند:
- تبدیل حق تقدم به سهم عادی
- فروش حق تقدم در بازار
- عدم استفاده از حق تقدم (حق تقدم استفاده نشده)
نکته مهم: اگر حق تقدم به سهم تبدیل شود، درصد مالکیت شما ثابت میماند، اما اگر آن را بفروشید، مالکیت شما کاهش پیدا میکند.
تبدیل حق تقدم به سهم
نحوه پرداخت حق تقدم سهام
اگر سهامدار بخواهد حق تقدم خود را به سهم تبدیل کند:
- باید در یک دوره ۶۰ روزه مبلغ اسمی هر سهم (در ایران ۱۰۰ تومان) را به حساب شرکت واریز کند.
- فرم شرکت برای افزایش سرمایه را تکمیل نماید.
تمام اطلاعات لازم، مانند:
- زمان دوره پذیرهنویسی ۶۰ روزه
- شماره حساب شرکت
- فرم افزایش سرمایه
در سایت کدال منتشر میشود.
چگونه فرآیند تبدیل را پیگیری کنیم؟
برای مشاهده فرآیند تبدیل حق تقدم به سهم:
- در سامانه سجام احراز هویت شوید.
- وارد وبسایت ذینفعان بازار سرمایه شوید.
- از بخش پذیرهنویسی سهامدار، گزینه پذیرهنویسی حق تقدم را انتخاب کنید.
- حق تقدمهای شما نمایش داده میشود.
- با تایید شرایط و ارسال کد تأیید، پرداخت انجام میشود.
زمان مورد نیاز برای تبدیل حق تقدم به سهم
پس از پرداخت مبلغ اسمی و ثبت افزایش سرمایه شرکت در سازمان بورس و اداره ثبت شرکتها:
- فرآیند تبدیل حق تقدم به سهم آغاز میشود.
- این فرآیند حدود ۴ تا ۶ ماه زمان میبرد و به صورت خودکار انجام میشود.
- در سامانه معاملات آنلاین کارگزاریها، پس از برگزاری مجمع، حق تقدم به صورت خودکار در سبد سهام مشتریان اضافه میشود.
فروش حق تقدم در بازار
سهامدارانی که قصد شرکت در افزایش سرمایه ندارند، میتوانند حق تقدم خود را بفروشند:
- بازه فروش: ۶۰ روزه
- قیمت فروش: قیمت روز سهم منهای ارزش اسمی (۱۰۰ تومان)
نکته: برای فروش، یک نماد جدید با حرف «ح» در انتهای نماد اصلی تعریف میشود، مثل «فولادح».
دامنه نوسان حق تقدم سهام
| نوع بازار | دامنه نوسان |
|---|---|
| بازار اول بورس | ±۱۴٪ |
| بازار دوم بورس | ±۱۰٪ |
| بازار اول فرابورس | ±۷٪ |
| بازار دوم فرابورس | ±۵٪ |
حق تقدم استفاده نشده چیست؟
اگر سهامدار در بازه ۶۰ روزه:
- حق تقدم خود را نفروشد یا
- برای پذیرهنویسی اقدام نکند
حق تقدم او استفاده نشده محسوب میشود.
- شرکت حق تقدمهای استفاده نشده را در پذیرهنویسی عمومی میفروشد.
- وجه حاصل از فروش پس از کسر هزینهها، معمولاً طی یک ماه به حساب سهامدار واریز میشود.
ریسکها:
- دارایی تا زمان دریافت وجه قابلیت نقدشوندگی ندارد.
- سهامدار باید برای اطلاعات بیشتر با امور سهام شرکت تماس بگیرد.
- قیمت فروش حق تقدم استفاده نشده توسط شرکت تعیین میشود و سهامدار نقشی در آن ندارد.
خرید حق تقدم استفاده نشده
- پس از پایان دوره ۶۰ روزه، شرکت مهلتی برای خرید و فروش حق تقدمهای استفاده نشده اعلام میکند.
- خریداران باید علاوه بر مبلغ خرید، مبلغ اسمی هر سهم را پرداخت کنند.
- حق تقدم خریداریشده از نوع استفاده نشده، قابلیت فروش در بازار را ندارد.
مزایا و معایب حق تقدم سهام
| مزایا | معایب |
|---|---|
| تامین مالی شرکتها | طولانی بودن فرآیند تبدیل و پذیرهنویسی |
| افزایش تقاضای سهم | پیچیدگی بیش از حد مراحل برای برخی سرمایهگذاران |
| بهبود نسبتهای مالی | نیاز به آگاهی کافی سرمایهگذار از فرآیند |
| حفظ مالکیت سهامداران فعلی | امکان کاهش درصد مالکیت در صورت فروش حق تقدم |
| کمک به توسعه خط تولید و پروژههای جدید | نیاز به پیگیری مداوم مراحل در سامانهها |
شرکتهای بورسی میتوانند از ابزارهای مختلف برای تامین مالی جدید استفاده کنند. یکی از این ابزارها، افزایش سرمایه از محل آورده نقدی سهامداران و مطالبات حال شده است که منجر به ارائه حق تقدم سهام میشود.
سهامداران میتوانند:
- حق تقدم را به سهم تبدیل کنند و مالکیت خود را حفظ نمایند
- یا حق تقدم خود را بفروشند و نقدینگی کسب کنند
با توجه به مزایا و معایب، اطلاع و پیگیری دقیق مراحل حق تقدم، کلید موفقیت در این مسیر برای سرمایهگذاران بورس است.
نکته پایانی: حق تقدم سهام ابزاری دو سر سود برای شرکت و سهامدار است. شرکت نقدینگی جدید به دست میآورد و سهامدار میتواند مالکیت خود را افزایش دهد یا از فروش حق تقدم بهرهمند شود. آگاهی از جزئیات، زمانبندیها و فرایندها، سرمایهگذاری مطمئنتر و پرسودتر را برای شما رقم میزند.
