اسرائیل آسمان ایران را پرواز ممنوع اعلام کرده است؟ بررسی صحت یک ادعای جنجالی

در روزهای اخیر، ادعایی در فضای مجازی مبنی بر اعلام «پرواز ممنوع» آسمان ایران توسط رژیم صهیونیستی دست به دست شده است. این شایعه ابتدا توسط یک کاربر سلطنت‌طلب در توئیتر مطرح شد و سپس در دیگر پلتفرم‌ها مانند تلگرام و اینستاگرام گسترش یافت. اما آیا چنین ادعایی واقعیت دارد؟

منشأ ادعا

در تاریخ ۳۱ تیرماه (۲۲ جولای)، کاربری با نام مستعار «JamesDean» در توئیتر فارسی مدعی شد که «اسرائیل، آسمان ایران را پرواز ممنوع اعلام کرد!!!». این کاربر که از فعالان شبکه‌های اجتماعی با گرایش سلطنت‌طلبی است، بدون ارائه هیچ سند معتبری این ادعا را مطرح کرد.

نکته قابل توجه، استقبال گسترده از این توئیت بود؛ به‌طوری که با وجود داشتن تنها ۲۵ هزار دنبال‌کننده، توئیت او بیش از ۳۸۳ هزار بازدید و ۷۵۰۰ لایک دریافت کرد. این کاربر در پاسخ به برخی پیام‌ها حتی ادعا کرد که «اقوامش» پیام‌های هشداردهنده درباره تخلیه فرودگاه‌های ایران را دیده‌اند، اما هیچ مدرک مستندی ارائه نکرد.

وضعیت «پرواز ممنوع» چیست و چه کسی می‌تواند آن را اعلام کند؟

وضعیت پرواز ممنوع (No-fly zone) یک مفهوم حقوقی-امنیتی است که تنها شورای امنیت سازمان ملل متحد می‌تواند آن را تصویب کند. بر اساس ماده ۴۲ فصل هفتم منشور ملل متحد، در صورت تشدید بحران‌های بین‌المللی و عدم کارایی دیگر راه‌حل‌های دیپلماتیک، شورای امنیت می‌تواند با تصویب قطعنامه، منطقه پرواز ممنوع ایجاد کند.

نمونه‌های تاریخی این اقدام شامل کردستان عراق (۱۹۹۱)، بوسنی و هرزگوین (۱۹۹۲-۱۹۹۳) و لیبی (۲۰۱۱) بوده است. در مقابل، پیشنهادهای ایجاد منطقه پرواز ممنوع بر فراز سوریه و اوکراین در شورای امنیت به تصویب نرسید.

آیا اسرائیل می‌تواند به تنهایی آسمان ایران را پرواز ممنوع اعلام کند؟

خیر. حتی قدرت‌هایی مانند آمریکا نیز نمی‌توانند بدون تصویب شورای امنیت، چنین تصمیمی را عملی کنند. برای مثال، در جنگ سوریه، آمریکا نتوانست دیگر اعضای شورای امنیت را برای ایجاد منطقه پرواز ممنوع متقاعد کند.

پیشنهاد روزنامه اسرائیلی و سوءبرداشت کاربران

روزنامه جروزالم پست در گذشته در یادداشتی پیشنهاد کرده بود که با ایجاد منطقه پرواز ممنوع بر فراز مرزهای ایران، می‌توان فشار روانی و اقتصادی بر این کشور افزایش داد. اما این فقط یک پیشنهاد بود و هیچ‌گاه در نهادهای بین‌المللی مطرح نشد. برخی کاربران این پیشنهاد را به اشتباه به عنوان «خبر قطعی» تفسیر کرده‌اند.

شایعه‌ای بی‌اساس

با توجه به سازوکار حقوقی اعلام منطقه پرواز ممنوع و عدم وجود هرگونه قطعنامه شورای امنیت در این رابطه، ادعای بسته شدن آسمان ایران توسط اسرائیل کاملاً نادرست است. این شایعه نشان‌دهنده سوءاستفاده از بی‌اطلاعی برخی کاربران از مسائل حقوق بین‌الملل و امنیتی است.

منبع: شهر خبر (۱۳۲۷۴۵۸)