معرفی کتاب
در فضای دانشگاهی امروز، واژهٔ «میانرشتهای» دیگر اصطلاحی غریب نیست؛ اما کتابی که این مفهوم را از سطح شعار به عرصهٔ طراحی برنامهٔ درسی، مدیریت آموزشی و ارزیابی نهادی وارد کند، کمشمار است. کتاب «دورهها و برنامههای میانرشتهای» اثر هاریت رابلز، با ترجمهٔ منصور متین، یکی از همان آثار کمشمار است. این کتاب در سال ۱۳۹۷ توسط انتشارات میانرشتهای در تهران منتشر شده و در ۱۳۰ صفحه، راهنمایی فشرده اما کاربردی برای کسانی فراهم میآورد که میخواهند بدانند یک برنامهٔ میانرشتهای چگونه طراحی، اجرا و پایدار میشود. برخلاف بسیاری از آثار نظری در این حوزه، رابلز بهجای پرداختن به بحثهای انتزاعی دربارهٔ ماهیت دانش، مستقیم به سراغ پرسشهای عملی میرود: چه کسی برنامه را طراحی میکند؟ استادان چگونه با هم هماهنگ میشوند؟ مدیران چه نقشی دارند؟ و از کجا بفهمیم برنامه موفق بوده است؟
محور اصلی کتاب را میتوان در یک جمله خلاصه کرد: میانرشتهای نه جمع سادهٔ رشتهها، بلکه خلق یک پرسش یا موضوع تازه است که هیچ رشتهٔ واحدی بهتنهایی نمیتواند از عهدهٔ آن برآید. رابلز در سراسر کتاب بر این نکته تأکید میکند که خطر بزرگ در طراحی برنامههای میانرشتهای، سقوط به دام «چندرشتهای» است؛ یعنی کنار هم گذاشتن واحدهای درسی بدون ایجاد پیوند معرفتی میان آنها. او با استناد به نویل مینویسد که یک کل میانرشتهای بزرگتر از مجموع اجزای آن است؛ نه صرفاً درهمبافته، بلکه مرکب و پیچیده است. اگر رشتهها را راههایی برای تخصص یافتن در بخشهای مختلف یک موضوع بدانیم، آنگاه تنش خلاقانه میان آنها از میان میرود. این جمله، هستهٔ استدلال کتاب را روشن میکند: میانرشتهای زمانی معنا دارد که از دل تفاوتهای رشتهای، پرسشی نو زاده شود، نه اینکه پاسخهای از پیشآماده در قالبی تازه بازچینی شوند.
خرید کتاب الکترونیکی (PDF) هنر اغواگری اثر رابرت گرین
خرید کتاب الکترونیکی (PDF) ۷ عادت یک معاملهگر بسیار موفق اثر مارک کریسپ
خرید کتاب الکترونیکی (PDF) سرگذشت مشهورترین میلیاردرهای جهان اثر علی محمد نجاتی
حالوهوای محتوای اثر را میتوان از خلال بخشی از متن کتاب بهتر درک کرد. رابلز در جایی مینویسد که «روح یک درس میانرشتهای در انجام کاری است که یک درس رشتهای از عهدهٔ آن برنمیآید» و هدف کلی آن «خلق یک موضوع تازه است، نه صرفاً ارائهٔ یک موضوع قدیمی به شکلی متفاوت». این لحن، همزمان آرمانگرا و واقعبین است. نویسنده نه به وعدههای بزرگ دل میبندد و نه به دام بدبینی میافتد. او در فصلهای مختلف، موانع ساختاری را بیپرده برمیشمارد: مقاومت استادان، نبود پشتیبانی اداری، و رویهها و مقرراتی که بهجای تسهیل، سد راه نوآوری میشوند. این صراحت باعث میشود کتاب بیشتر به یک «نقشهٔ عمل» شبیه باشد تا یک رسالهٔ نظری؛ نقشهای که به خواننده میگوید با وجود همهٔ دشواریها، میتوان قدم برداشت.
از حیث نکات مثبت، مهمترین مزیت کتاب ساختار منسجم و پوشش جامع آن در حجمی محدود است. رابلز در همین ۱۳۰ صفحه، از تعریف اصطلاحات و پیشینهٔ تاریخی گرفته تا اصول طراحی، موانع اداری، شیوههای ارزیابی و حتی راهنمای عملی تدوین سرفصل، همه را پوشش میدهد. برای خوانندهٔ فارسیزبان، این کتاب دریچهای است به تجربهٔ عملی کالجهای اجتماعی آمریکا در زمینهٔ میانرشتهایسازی؛ تجربهای که در منابع فارسی کمتر به آن پرداخته شده است. با این حال، کتاب محدودیتهای خود را نیز دارد. نخست اینکه متن اصلی آن در سال ۱۹۹۸ نوشته شده و اکنون بیش از دو دهه از آن فاصله گرفتهایم؛ بنابراین برخی بحثهای مربوط به سیاستهای نهادی و چارچوبهای قانونی، با وضعیت امروز آموزش عالی چندان همخوان نیست. دوم اینکه کتاب بیش از آنکه تحلیلی نظری ارائه دهد، توصیهای و راهنماییمحور است؛ خوانندهای که به دنبال مبانی فلسفی یا جامعهشناختی میانرشتهای باشد، در این اثر چیز چندانی نمییابد. سوم اینکه حجم کم کتاب، هرچند برای خواندن سریع مزیت است، اما باعث میشود برخی مباحث تنها در حد اشاره باقی بمانند و فرصت بسط نیابند. بهطور کلی، اگر انتظار یک اثر نظری منسجم داشته باشیم، این کتاب ممکن است ناکافی به نظر برسد؛ اما اگر به دنبال راهنمایی برای آغاز یک اصلاح آموزشی در سطح برنامه یا دانشکده باشیم، همچنان نقطهٔ شروع قابلاعتنایی است.
معرفی نویسنده
هاریت جی. رابلز (Harriett J. Robles) پژوهشگری آمریکایی است که تمرکز اصلیاش بر اصلاح برنامههای درسی در آموزش عالی و بهویژه آموزش میانرشتهای در سطح کالجهای اجتماعی است. اثر شاخص او همین گزارش پژوهشی است که در سال ۱۹۹۸ با عنوان «دورهها و برنامههای میانرشتهای: pedagogy و عمل» منتشر شد و در پایگاه اطلاعاتی ERIC ثبت شده است. عنوان فرعی آن بهروشنی نشان میدهد که کتاب در پی ارائهٔ پیشنهادهایی برای برنامهریزی، اجرا و ارزیابی است. همین امر نشان میدهد رابلز بیش از آنکه نظریهپردازی انتزاعی باشد، پژوهشگری عملگراست که با سازوکارهای نهادی و چالشهای اجرایی آشنایی دارد.
مترجم کتاب، منصور متین، از چهرههای فعال در حوزهٔ مطالعات میانرشتهای در ایران است. او نویسنده، مترجم، مدرس دانشگاه و پژوهشگر میانرشتهای است و پیشینهٔ تحصیلیاش ترکیبی از علوم طبیعی، زبانهای خارجی (فرانسوی و انگلیسی)، علوم تربیتی و مدیریت فنی و حرفهای است. همین پیشینهٔ چندگانه، زمینهٔ مناسبی برای کار ترجمه و تألیف در حوزهٔ میانرشتهای فراهم آورده است. متین تا کنون بیش از بیستوسه اثر در قالب تألیف و ترجمه منتشر کرده که موضوعات آنها از آموزش و علم گرفته تا فرهنگنگاری، شعر و ادبیات را در بر میگیرد. او مجموعهای نهجلدی با عنوان «دانش ترکیبی» را نیز طراحی و اجرا کرده که از آن میان میتوان به آثاری مانند «کلنگری و تفکر کلگرا»، «پیچیدگی و میانرشتهای» و «میانرشتهای: تاریخ، نظریه و عمل» اشاره کرد. این مجموعه نشاندهندهٔ یک پروژهٔ فکری منسجم است: انتقال بحثهای اصلی جهان انگلیسیزبان دربارهٔ میانرشتهای و تفکر کلگرا به فضای فارسیزبان. خود متین گفته است که دغدغهٔ اصلیاش «نگاه کلگرا و تفکر میانرشتهای» است، بهویژه در حوزهٔ مسائل انسانی، فرهنگی، دینی و اجتماعی. همین دغدغه باعث شده ترجمههای او صرفاً برگردان زبانی نباشد، بلکه پروژهای آگاهانه برای گشودن فضایی تازه در گفتمان علمی فارسی باشد.
مشخصات کتاب
- نام کتاب: دورهها و برنامههای میانرشتهای
- نام اصلی: Interdisciplinary Courses and Programs: Pedagogy and Practice
- نویسنده: هاریت رابلز (Harriett J. Robles)
- مترجم: منصور متین
- ناشر: انتشارات میانرشتهای، تهران
- سال انتشار: ۱۳۹۷
- تعداد صفحات: ۱۳۰ صفحه
- قطع: رقعی
- نوع جلد: شومیز
- شابک: 978-600-97723-8-4
- موضوع: علوم تربیتی / آموزش میانرشتهای
دورهها و برنامههای میانرشتهای
کتاب رایگانلینک دانلود آماده است. روی دکمه زیر کلیک کنید.
دانلود دورهها و برنامههای میانرشتهای
دانلود رایگان کتاب ارتباط خانواده با شکلگیری شخصیت کودکان اثر از حمید عباسی
دانلود رایگان کتاب دورهها و برنامههای میانرشتهای اثر هاریت جی. رابلز
