معرفی کتاب
«من گنجشک نیستم» سومین رمان مصطفی مستور است که نخستین بار در اردیبهشت ۱۳۸۸ توسط نشر مرکز منتشر شد. این کتاب با وجود حجم اندکش، یکی از آثار مهم و تأثیرگذار ادبیات معاصر ایران به شمار می‌رود که به موضوعاتی چون مرگ، ترس از نیستی، تنهایی و معنای زندگی می‌پردازد. راوی داستان مردی است که همسر باردارش را از دست داده و نوزادش نیز در همان لحظات تولد فوت کرده است. او که پس از این فقدان دوگانه، تعادل روانی خود را از دست داده، توسط خواهرش به یک مرکز درمانی سپرده می‌شود و در اتاق شماره ۹۰۲ در طبقه نهم آن مرکز اقامت می‌کند. رمان در همین فضای بسته و محدود می‌گذرد و خواننده را به سفری درونی و فلسفی در ذهن راوی می‌برد.
محور اصلی رمان، مواجهه انسان با مرگ و هراس از نیستی است. راوی که کودکش را با دستان خود دفن کرده، درگیر ترسی عمیق و وجودی از مرگ شده است؛ ترسی که او را از زندگی روزمره جدا کرده و به جست‌وجویی فلسفی برای فهم معنای بودن واداشته است. عنوان کتاب نیز اشاره‌ای به همین تحول وجودی دارد: گنجشک در سنت ادبی فارسی نماد موجودی کوچک و کم‌اهمیت در زنجیره هستی است، و راوی با گفتن «من گنجشک نیستم» اعلام می‌کند که دیگر آن موجود ساده و بی‌خبر از مرگ نیست، بلکه به موجودی بدل شده که مرگ را در عمق وجودش لمس کرده است. در کنار این محور اصلی، رمان به موضوعات فرعی‌ای چون عشق، فقدان، تنهایی و نقد نهادهای مدرن — از جمله مراکز درمانی که به جای درمان، فشار روانی وارد می‌کنند — نیز می‌پردازد.
خرید کتاب الکترونیکی (PDF) بودجه‌بندی برای فعالیت‌های نگهداری و تعمیرات تأسیسات اثرشورای تأسیسات فدرال
خرید کتاب الکترونیکی (PDF) پیشنهادهای ۱۰۰ میلیون دلاری چگونه پیشنهادهایی بسازیم که مردم احساس کنند رد کردنشان احمقانه است اثر الکس هورموزی
نخستین و مهم‌ترین قوت کتاب، قدرت آن در پرداخت موضوع مرگ است. مستور توانسته است ترس از مرگ را نه به‌شکل انتزاعی، بلکه به‌صورت ملموس و جسمانی نشان دهد؛ مثلاً آنجا که راوی از دیدن «قرص سیانور» سخن می‌گوید و مرگ را درون آن curled و پنهان می‌بیند که منتظر بلعیده‌شدن است. دوم، زبان موجز و شاعرانه کتاب است. مستور با کمترین کلمات، بیشترین بار عاطفی و فلسفی را منتقل می‌کند. سوم، شخصیت‌پردازی کناری کتاب است؛ شخصیت‌هایی چون دانیال که از فرط پرسش‌های وجودی دست به خودکشی می‌زند، و امیر ماهان که در میان ناامیدی به دنبال امری مقدس می‌گردد، تصویرگر بحران‌های روحی انسان معاصرند. چهارم، انتخاب مکان داستان — یعنی مرکز درمانی — به‌عنوان استعاره‌ای از مدرنیته‌ای که به جای درمان، فشار و انقیاد تولید می‌کند، نکته‌ای هوشمندانه و قابل تأمل است.
در کنار این نقاط قوت، کتاب از برخی کاستی‌ها نیز رنج می‌برد. نخست اینکه مستور بیشتر در طرح پرسش‌های وجودی تواناست تا در ارائه پاسخ یا گشودن گره‌های داستانی؛ به بیان دیگر، رمان در ایجاد بحران و تعلیق موفق است، اما در پیشبرد روایت و ساختن پیرنگی منسجم ضعیف عمل می‌کند. دوم، شخصیت‌پردازی اصلی کتاب چندان عمق ندارد؛ راوی بیشتر به‌عنوان صدایی فلسفی عمل می‌کند تا شخصیتی زنده با گذشته‌ای مشخص و مناسباتی پیچیده. سوم، دیالوگ‌ها گاه غیرواقعی به نظر می‌رسند؛ به‌ویژه در جلسات گروهی بیماران که همه با زبانی بسیار آگاهانه و فلسفی از «بدترین وضعیت ممکن» سخن می‌گویند، حال آنکه در واقعیت چنین شفافیتی در بیان بیماران روانی بعید است. چهارم، برخی منتقدان کتاب را با اثر «مهمان» اریک‌امانوئل اشمیت مقایسه کرده‌اند و معتقدند اشمیت در پرداخت روان‌شناختی شخصیت‌ها و باورپذیری عاطفی، موفق‌تر عمل کرده است. در نهایت، محدودبودن روایت به صدای اول‌شخص اگرچه حس درونی بودن را تقویت می‌کند، اما باعث می‌شود خواننده از سایر شخصیت‌ها و لایه‌های داستان اطلاعات کافی به دست نیاورد.
معرفی نویسنده
مصطفی مستور در سال ۱۳۴۲ در اهواز به دنیا آمد. او دارای مدرک کارشناسی مهندسی عمران از دانشگاه شهید چمران اهواز و کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی از همان دانشگاه است. این پیشینه دوگانه — مهندسی و ادبیات — شاید توضیح‌دهنده ترکیب خاص عقلانیت و احساس در آثار او باشد. فعالیت ادبی مستور از دهه ۱۳۷۰ آغاز شد؛ نخستین داستان کوتاه او با عنوان «دو چشم‌خانه خیس» در سال ۱۳۶۹ در مجله «کیان» منتشر شد و نخستین کتابش با نام «عشق روی پیاده‌رو» در سال ۱۳۷۷ به چاپ رسید که شامل دوازده داستان کوتاه بود. شهرت اصلی او با انتشار رمان «روی ماه خداوند را ببوس» در سال ۱۳۷۹ رقم خورد؛ اثری که در سال‌های ۱۳۸۰ و ۱۳۸۱ جایزه «قلم زرین» بهترین رمان را دریافت کرد و به یکی از پرفروش‌ترین و بحث‌برانگیزترین رمان‌های معاصر ایران بدل شد.
مستور در طول سال‌ها آثاری در قالب رمان، داستان کوتاه، شعر، نمایشنامه و پژوهش ادبی منتشر کرده است. از میان مهم‌ترین آثار او می‌توان به «استخوان خوک و دست‌های جذامی»، «چند روایت معتبر»، «حکایت عشقی بی‌قاف، بی‌شین، بی‌نقطه»، «من گنجشک نیستم»، «تهران در بعدازظهر» و «عشق و چند داستان دیگر» اشاره کرد. آثار او به زبان‌های انگلیسی، ترکی، روسی، عربی و ایتالیایی ترجمه شده و بیش از بیست مقاله دانشگاهی درباره‌شان نوشته شده است. در نظرسنجی‌ای که از دانشجویان هجده دانشگاه تهران انجام شد، مستور به‌عنوان یکی از ده نویسنده محبوب تاریخ هشتادساله داستان‌نویسی ایران انتخاب شد. او هم‌اکنون در تهران زندگی می‌کند و به نوشتن و ترجمه ادامه می‌دهد.
مشخصات کتاب
- نام کتاب: من گنجشک نیستم
- نویسنده: مصطفی مستور
- ناشر: نشر مرکز
- نوبت چاپ: چاپ سوم
- تاریخ نخستین چاپ: اردیبهشت ۱۳۸۸
- تاریخ چاپ جدید: تیر ۱۴۰۴
- تعداد صفحات: ۱۰۴ صفحه (نسخه جدید)؛ نسخه‌های قدیمی‌تر ۸۵ صفحه
- شابک: ۹۷۸-۹۶۴-۲۱۳-۰۲۵-۲ (نسخه جدید)؛ ۹۶۴-۲۱۳-۴۷۱-۳ (نسخه قدیمی)
- قطع: پالتوئی (جیبی)
- نوع جلد: نرم (شومیز)
- طراح جلد: ابراهیم حقیقی
- زبان: فارسی
- گونه: رمان
من گنجشک نیستم
کتاب رایگانلینک دانلود آماده است. روی دکمه زیر کلیک کنید.
دانلود من گنجشک نیستم
