دولت در برنامه هفتم توسعه متعهد به ایجاد سالانه یک میلیون شغل خالص شده است؛ هدفی که در ظاهر قابل تحقق به نظر میرسد، اما کارشناسان بازار کار هشدار میدهند که بدون رشد پایدار اقتصادی و سرمایهگذاری مولد، این وعده ممکن است بیشتر در آمارها باقی بماند تا در واقعیت بازار کار.
عملکرد دولت در سال 1403
سید مالک حسینی، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اعلام کرده است که در سال 1403 بیش از 400 هزار فقره تسهیلات اشتغال پرداخت شد که با احتساب ضریب 1.2، حدود 500 هزار شغل ایجاد کرد. همچنین بیش از 720 هزار نفر در بخش کارفرمایی مشغول به کار شدند. در مجموع، یک میلیون و 200 تا یک میلیون و 300 هزار شغل ثبت شده است.
با این حال، حسینی تأکید کرد که دوام این مشاغل مشخص نیست و ابزار کافی برای سنجش پایداری آنها در دسترس نیست. کارشناسان نیز معتقدند که بسیاری از مشاغل ایجادشده به دلیل موقت بودن یا نبود سرمایه و بازار فروش، پس از مدت کوتاهی از بین میروند.
شرط اصلی؛ رشد اقتصادی
کارشناسان بازار کار بارها تأکید کردهاند که ایجاد اشتغال پایدار بدون رشد اقتصادی امکانپذیر نیست. به گفته معاون وزیر کار، تحقق تعهد یک میلیون شغل تنها زمانی عملی خواهد بود که اقتصاد کشور رشد هشت درصدی داشته باشد.
در شرایطی که اقتصاد ایران طی یک دهه اخیر با رشد پایین و نوسانی مواجه بوده، دستیابی به این هدف بیشتر شبیه یک آرزو است تا یک برنامه عملیاتی.
تمرکز بر مشاغل خرد؛ راهکار یا مُسکن؟
بر اساس برنامه هفتم توسعه، تمرکز ویژهای بر اشتغالهای خرد، کوچک و خانگی شده است. دلیل این انتخاب، محدودیت در سرمایهگذاریهای بزرگ و شرایط خاص اقتصاد کشور است.
با این حال، تحلیلگران هشدار میدهند که مشاغل خرد نمیتوانند بار اصلی اشتغال کشور را بر دوش بکشند. این نوع مشاغل معمولاً درآمد پایین دارند و فاقد بیمه و امنیت شغلی هستند. در کشورهای توسعهیافته، سهم عمده اشتغال بر عهده صنایع بزرگ و متوسط است؛ صنعتی که در ایران به دلیل ضعف سرمایهگذاری با مشکل جدی روبهروست.
اطلس ملی اشتغال؛ نقشه راه یا سند روی کاغذ؟
معاون وزیر کار از تدوین «اطلس ملی اشتغال» بهعنوان ابزاری برای شناسایی ظرفیتهای محلی و هدایت فرصتهای شغلی خبر داد. کارشناسان اما معتقدند که در صورت نبود پشتوانه مالی و نهادی، این اطلس صرفاً یک سند آماری باقی خواهد ماند.
راهکارهای ایجاد اشتغال پایدار
کارشناسان بر این نکات تأکید دارند:
- افزایش سرمایهگذاری مولد در صنایع متوسط و بزرگ
- حمایت از کسبوکارهای خرد و خانگی همراه با آموزش، بیمه و بازار فروش پایدار
- هماهنگی سیاستهای اشتغال با برنامههای توسعهای و رشد اقتصادی
- طراحی ابزارهای پایش و سنجش دوام مشاغل
بدون اجرای این اقدامات، اشتغال ایجادشده ممکن است تنها روی کاغذ باقی بماند و مشکلات بازار کار همچنان ادامه داشته باشد.با وجود وعده دولت برای ایجاد یک میلیون شغل در سال، واقعیت این است که بدون رشد اقتصادی و سرمایهگذاری مولد، تحقق این هدف دشوار خواهد بود. اتکا به مشاغل خرد و تزریق تسهیلات بانکی میتواند آمار اشتغال را در کوتاهمدت زیبا نشان دهد، اما راهبردی جامع برای پایداری مشاغل ضروری است تا نیازهای بازار کار رو به رشد ایران پاسخ داده شود.
تاریخ انتشار: ۲۳ شهریور ۱۴۰۴ منبع: خبرگزاری تسنیم
