معرفی کتاب

«سرزمین گوجه های سبز» روایتی است شاعرانه، تلخ و درعینحال طنزآمیز از زندگی در دیکتاتوری کمونیستی رومانی پیش از فروپاشی دیوار برلین. هرتامولر، نویسندهٔ آلمانیتبار اهل رومانی که بعدها برندهٔ نوبل ادبیات شد، در این اثر تصویری زنده و عینی از سرکوب، گرسنگی، ترس و مقاومت روزمرهٔ انسانهای عادی ارائه میدهد. کتاب بیش از آنکه یک رمان خطی باشد، مجموعهای از یادداشتها، خاطرات، کابوسها و مشاهدات تلخ یک زن روشنفکر در دل یک نظام توتالیتر است.

 محور اصلی کتاب: محور اصلی کتاب، زندگی راوی زنی است که در یک شهر کوچک صنعتی در رومانی روزگار میگذراند. او همچون بسیاری از هممیهنانش زیر چکمهٔ رژیم چائوشسکو له میشود: کمبود خوراک، جاسوسی همسایهها، بازجوییهای خردکننده و نبود هیچ افقی برای آینده. در این فضای خفقان، «گوجههای سبز» نه یک میوه، که نمادی از نارسیدگی، حسرت، انتظار و امیدی است که هرگز به بار نمینشیند. نویسنده با زبانی شکسته، آهنگین و گاهی سوررئال، نشان میدهد چگونه نظامهای دیکتاتوری حتی به حریم شخصیترین احساسات آدمی نیز تجاوز میکنند.

حال و هوای محتوای اثر: حال و هوای محتوای اثر بیشتر از جنس کابوس و شعر است تا واقعگرایی محض. هرتامولر از تکرار، ریتم کلمات، تصاویر غیرمنتظره (مثلاً مقایسهٔ یک بازجو با گیاهخواری که کتک میزند) و فضاسازیهای وهمآلود بهره میبرد. در بخشی از متن کتاب میخوانیم: «صبح که از خواب پریدم، گوجهها را دیدم که روی طاقچه سبز شده بودند. مادرم گفت این یعنی زمستان طولانی خواهد ماند. اما من فهمیدم یعنی هنوز وقت آزادی نرسیده. سبزی گوجهها مثل اعترافی بود که زیر شکنجه از دهان آدم بیرون میزند: نارس، ترش و بی‌فایده.» چنین جملاتی نشان از نگاه شاعرانه و درعینحال بیرحمانهٔ نویسنده به واقعیت دارد.

نکات مهم کتاب: از نظر نکات مهم و نقاط قوت و ضعف، کتاب زبان منحصربه‌فرد و بهیادماندنی دارد که در ادبیات داستانی کم نظیر است؛ نثر آن آنقدر تصویری و حسی است که خواننده را به درون فضای خفقان میبرد. همچنین شخصیتپردازیها حتی در حجم کوتاه، عمیق و تأثیرگذارند. از نقاط قوت دیگر، ترجمهٔ روان و دقیق غلامحسین میرزاصالح است که توانسته لحن شاعرانه و تلخ هرتامولر را به فارسی منتقل کند. در مقابل، نقطهٔ ضعف کتاب میتواند برای برخی خوانندگان، ساختار غیرخطی و گسستهٔ آن باشد؛ روایت مدام بین خاطره، توهم و واقعیت در نوسان است و شاید مخاطب عادتکرده به رمانهای کلاسیک را سردرگم کند. همچنین بعضی ارجاعات فرهنگی و سیاسی به رومانی دورهٔ کمونیستی برای خوانندهٔ ایرانی ناآشنا ممکن است نیاز به توضیح بیشتری داشته باشد.

معرفی نویسنده

هرتامولر (Herta Müller) در سال ۱۹۵۳ در یک روستای آلمانی‌نشین در رومانی زاده شد. او در دوران دیکتاتوری نیکلای چائوشسکو به دلیل امتناع از همکاری با پلیس مخفی (سکوریتاته) از تدریس در مدارس محروم شد و فشارهای سنگینی را تحمل کرد. مولر در آثارش بی‌پرده از سرکوب، استبداد، ترس و بیگانگی مینویسد و زبان را نه فقط وسیلهٔ ارتباط، که سلاحی برای بقا میداند. او در سال ۲۰۰۹ موفق به دریافت جایزهٔ نوبل ادبیات شد و از او به عنوان صدای بیدارگر خاموشی‌زدگان در نظام‌های تمامیت‌خواه یاد میشود. از دیگر آثار مشهور او میتوان به «تاب‌خور» (Atemschaukel) و «گل‌های خارپشت» اشاره کرد.

مشخصات کتاب

• عنوان کتاب: سرزمین گوجههای سبز
• نویسنده: هرتامولر
• مترجم: غلامحسین میرزاصالح
• تعداد صفحات: ۲۵۷ صفحه
• قطع: رقعی
• ناشر: مازیار
• شابک: 9-16-5676-964
• فرمت موجود: pdf
• مناسب برای: علاقه مندان به ادبیات داستانی اروپای شرقی، ادبیات اعتراضی، نثر شاعرانه و داستانهای سیاسی – روانشناختی