چرا معاملهگران سودهای کوچک را زود میبندند اما ضررهای بزرگ را نگه میدارند؟
پادکستآیا تا به حال برایتان پیش آمده که وارد یک معامله شوید و بهمحض اینکه چند دلار وارد سود شدید، سریع آن را ببندید؟ اما وقتی همان معامله وارد ضرر میشود، ساعتها منتظر بمانید تا شاید قیمت برگردد و بتوانید بدون ضرر از بازار خارج شوید؟
این رفتار یکی از رایجترین اشتباهات روانشناسی معاملهگری است. بسیاری از معاملهگران در زمان سود کردن عجله دارند، اما هنگام ضرر کردن حاضر نیستند اشتباه خود را بپذیرند.نتیجه این رفتار معمولاً مشخص است: تعداد زیادی سود کوچک به دست میآورند، اما گاهی یک یا دو ضرر بزرگ تمام سودهای قبلی را از بین میبرد.اما چرا ذهن انسان چنین رفتاری دارد؟
چرا بستن یک معامله سودده برایمان آسان است، اما پذیرفتن یک ضرر کوچک تا این اندازه دشوار به نظر میرسد؟
با فیلترهای بورسی، بهجای بررسی تعداد زیادی سهم، در چند لحظه سهام مناسب را بر اساس معیارهای موردنظر خود پیدا کنید و فرصتهای بازار بورس را سریعتر شناسایی کنید.
برای مشاهده و خرید فیلترهای بورس حرفهای و انتخاب فیلتر مناسب، همین حالا روی این لینک زیر کلیک کنید.
در این مقاله از هوش فعال، دلایل روانشناختی این رفتار و راهکارهای جلوگیری از آن را بررسی میکنیم.
چرا معاملهگران سودهای کوچک را سریع میبندند؟
یکی از دلایل اصلی این رفتار، پدیدهای در روانشناسی اقتصاد به نام زیانگریزی (Loss Aversion) است.بر اساس این مفهوم، درد روانی ناشی از ضرر کردن معمولاً بیشتر از لذت کسب سود با اندازه مشابه احساس میشود.
برای مثال، تصور کنید ۵۰ دلار سود کردهاید. در این شرایط ممکن است با خودتان بگویید بهتر است همین سود را قطعی کنم؛ چون شاید قیمت برگردد و سودم از بین برود.در واقع، ترس از دست دادن سود باعث میشود معامله را زودتر از برنامه ببندید.اما وقتی معامله وارد ۵۰ دلار ضرر میشود، شرایط ذهنی شما تغییر میکند. این بار امیدوار هستید قیمت برگردد و نمیخواهید ضرر را بهصورت قطعی بپذیرید.
در نتیجه، بهجای خروج از معامله، منتظر میمانید و گاهی حتی حد ضرر را جابهجا میکنید.این رفتار با مفهوم دیگری در اقتصاد رفتاری به نام نظریه چشمانداز (Prospect Theory) نیز ارتباط دارد؛ نظریهای که نشان میدهد افراد در شرایط سود و زیان، تصمیمهای متفاوتی میگیرند و نسبت به زیان حساسیت بیشتری دارند.
یک مثال عددی: چگونه چند سود کوچک با یک ضرر بزرگ از بین میرود؟
فرض کنید معاملهگری در بازار فارکس با سرمایه ۱۰۰۰ دلار فعالیت میکند و در طول یک هفته ۵ معامله انجام میدهد.
نتیجه معاملات او به شکل زیر است:
| شماره معامله | نتیجه |
|---|---|
| معامله اول | ۲۰ دلار سود |
| معامله دوم | ۱۵ دلار سود |
| معامله سوم | ۲۵ دلار سود |
| معامله چهارم | ۲۰ دلار سود |
| معامله پنجم | ۱۰۰ دلار ضرر |
| مجموع | ۲۰ دلار ضرر |
این معاملهگر در چهار معامله موفق شده ۸۰ دلار سود کسب کند؛ اما تنها یک معامله زیانده باعث شده تمام سودهای قبلی از بین بروند و در نهایت ۲۰ دلار نیز از سرمایه خود ضرر کند.مشکل اصلی این معاملهگر لزوماً تعداد معاملات اشتباه نیست؛ بلکه نسبت نامناسب سود به ضرر است.او سودهای کوچک خود را سریع قطعی کرده، اما اجازه داده یک معامله زیانده بیش از اندازه در بازار باقی بماند.این مثال بهخوبی نشان میدهد که درصد بالای معاملات موفق بهتنهایی به معنای سودآوری نیست.
مهمترین دلایل نگه داشتن معاملات زیانده
چند عامل روانشناختی باعث میشوند معاملهگران بهجای پذیرش ضرر، معاملات ناموفق خود را باز نگه دارند.
۱. امید به بازگشت قیمت
وقتی معامله وارد ضرر میشود، ذهن معاملهگر دائماً سناریوی بازگشت قیمت را تصور میکند.او با خود میگوید شاید قیمت دوباره به نقطه ورود برسد و بتوانم بدون ضرر خارج شوم.این امید گاهی باعث میشود معاملهگر ساعتها یا حتی روزها در یک موقعیت نامناسب باقی بماند.البته انتظار برای بازگشت قیمت همیشه اشتباه نیست؛ اما اگر این انتظار برخلاف قوانین استراتژی و بدون برنامه مشخص باشد، میتواند خطرناک شود.
۲. نپذیرفتن اشتباه
بستن یک معامله با ضرر به معنای پذیرفتن اشتباه در تحلیل یا تصمیم معاملاتی است.برخی معاملهگران به دلیل غرور یا ترس از شکست، حاضر نیستند اشتباه خود را قبول کنند.آنها ترجیح میدهند معامله را باز نگه دارند تا شاید بازار در نهایت مطابق پیشبینی آنها حرکت کند.اما باید بدانیم که ضرر بخشی طبیعی از معاملهگری است و هیچ استراتژی موفقی نمیتواند تمام معاملات را با سود به پایان برساند.
۳. حذف یا جابهجایی حد ضرر
یکی از خطرناکترین رفتارها در معاملهگری، تغییر حد ضرر پس از ورود به معامله است.برای مثال، معاملهگر ابتدا حد ضرر خود را ۳۰ دلار تعیین میکند؛ اما وقتی قیمت به آن نزدیک میشود، حد ضرر را حذف میکند یا به نقطهای دورتر انتقال میدهد.
این تصمیم معمولاً با این امید گرفته میشود که قیمت برگردد.مشکل اینجاست که با حذف حد ضرر، میزان زیان احتمالی دیگر محدود به برنامه اولیه نیست و ممکن است بخش بزرگی از سرمایه در معرض خطر قرار بگیرد.
۴. ترس از پشیمانی
گاهی معاملهگر از این میترسد که معامله را با ضرر ببندد و چند دقیقه بعد قیمت به سمت پیشبینی او حرکت کند.او تصور میکند اگر کمی بیشتر صبر میکرد، میتوانست بدون ضرر خارج شود.این ترس باعث میشود تصمیم منطقی خود را به تعویق بیندازد. باید توجه داشت که هیچکس نمیتواند تمام حرکتهای بازار را پیشبینی کند. مهم این است که بر اساس اطلاعات موجود تصمیم بگیریم، نه اتفاقاتی که ممکن است در آینده رخ دهند.
چگونه از بستن زودهنگام معاملات سودده و نگه داشتن ضررهای بزرگ جلوگیری کنیم؟
برای اصلاح این رفتار، باید پیش از ورود به معامله قوانین مشخصی داشته باشید و در شرایط هیجانی آنها را تغییر ندهید.
۱. حد سود و حد ضرر را قبل از ورود مشخص کنید
قبل از باز کردن هر معامله، باید بدانید در چه قیمتی از بازار خارج خواهید شد.تعیین حد سود و حد ضرر از تصمیمگیریهای عجولانه در زمان نوسانات بازار جلوگیری میکند.اگر معامله مطابق برنامه پیش رفت، اجازه دهید به هدف تعیینشده برسد؛ و اگر تحلیل شما نامعتبر شد، طبق قوانین از معامله خارج شوید.
۲. نسبت ریسک به بازده مناسب داشته باشید
نسبت ریسک به بازده (Risk/Reward Ratio) نشان میدهد در مقابل میزان زیان احتمالی، چه مقدار سود هدفگذاری کردهاید.برای مثال، اگر در یک معامله ۲۰ دلار ریسک میکنید و هدف سود شما ۴۰ دلار است، نسبت ریسک به بازده شما یک به دو خواهد بود.در چنین شرایطی، حتی اگر تمام معاملات شما موفق نباشند، امکان سودآوری وجود دارد.البته مناسب بودن این نسبت به نرخ موفقیت استراتژی، هزینه معاملات و شرایط بازار نیز بستگی دارد.
۳. حد ضرر را بدون دلیل جابهجا نکنید
اگر حد ضرر بر اساس تحلیل و قوانین استراتژی تعیین شده است، صرفاً به دلیل نزدیک شدن قیمت به آن، نباید آن را تغییر دهید.هر تغییری در حد ضرر باید بر اساس یک قانون از پیش تعریفشده باشد، نه امید و ترس لحظهای.
۴. معاملات خود را ثبت و بررسی کنید
یک ژورنال معاملاتی تهیه کنید و در آن موارد زیر را ثبت کنید:
- نقطه ورود و خروج
- میزان سود یا زیان
- حد سود و حد ضرر اولیه
- دلیل بستن زودهنگام معامله
- دلیل نگه داشتن معامله زیانده
- احساسات هنگام تصمیمگیری
پس از ثبت تعداد مناسبی از معاملات، میتوانید بررسی کنید که آیا سودهای خود را زود میبندید یا ضررهایتان را بیش از حد نگه میدارید.
۵. بهجای تمرکز بر نتیجه یک معامله، عملکرد بلندمدت را بررسی کنید
هدف شما نباید این باشد که تکتک معاملات را با سود ببندید.یک معامله ممکن است با وجود تحلیل صحیح و رعایت کامل قوانین، به حد ضرر برسد.آنچه اهمیت دارد، نتیجه مجموعهای از معاملات در بلندمدت است.به همین دلیل، بهجای تلاش برای جلوگیری از هر ضرر، روی اجرای صحیح استراتژی و کنترل میزان زیان تمرکز کنید.
جمعبندی: اجازه ندهید یک ضرر بزرگ، سود معاملات قبلی را از بین ببرد!
بستن سریع معاملات سودده و نگه داشتن معاملات زیانده یکی از رفتارهای رایج در میان معاملهگران است که ریشه در ترس از ضرر، امید به بازگشت قیمت و نپذیرفتن اشتباه دارد.این رفتار ممکن است در کوتاهمدت احساس خوبی ایجاد کند؛ اما در بلندمدت میتواند نسبت سود به ضرر را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد.برای موفقیت در بازارهای مالی باید یاد بگیریم که سود و ضرر هر دو بخش طبیعی معاملهگری هستند. حد سود و حد ضرر را از قبل تعیین کنیم، به استراتژی خود پایبند بمانیم و اجازه ندهیم احساسات جایگزین منطق شوند.
به خاطر داشته باشید: یک معاملهگر حرفهای کسی نیست که هیچوقت ضرر نمیکند؛ بلکه کسی است که میداند چه زمانی باید سود خود را مدیریت کند و چه زمانی باید یک ضرر را بپذیرد.








